ROEL CARIS

ROUW-, VERLIES- EN STERVENSBEGELEIDING & BEGELEIDING BIJ ZINGEVINGSVRAGEN

Onze maatschappij en de omgang met de eindigheid

Volgens Bronnie Ware heeft de westerse maatschappij de dood buitengesloten. Het hoort niet(meer) bij het dagelijkse leven. Dit in tegenstelling tot andere culturen waar de dood wordt gezien als iets dat bij het leven hoort. Het buitensluiten van de dood heeft tot gevolg dat we niet voorbereid zijn op dit onvermijdelijk hoofdstuk in ons levensverhaal en ons vaak, onbewust, blijven conformeren aan datgene dat de sterk geïndividualiseerde en op het materiele en maakbaarheid gerichte maatschappij ons voorhoud. We stellen geen prioriteit omdat we geen besef hebben van de eindigheid van ons fysieke leven. We leven alsof we het eeuwige leven hebben waarbij we de echt belangrijke dingen, zoals de liefde voor onze dierbaren, vaak laten liggen en veel aandacht besteden aan bijvoorbeeld rijkdom, status en eventueel macht.

Als aan het eind van het leven onze agenda leeg is komt het gemis aan waardevolle contacten des te meer naar voren. In de laatste uren/dagen/weken blijft alleen vriendschap, relaties en liefde over. Dit blijkt ook uit de laatste telefoongesprekken, voicemailberichten en sms berichten van personen die betrokken waren bij de 9/11 ramp.


Het besef van eindigheid kan een ingang zijn naar een betekenisvoller leven, waarbij we werkelijk iets kunnen bijdragen aan het leven van een ander en het grote geheel. En daarmee dus ook aan onszelf. We gaan dus datgene wat triviaal is in het daglicht van de eindigheid als bijzaak beschouwen en datgene wat triviaal leek in het daglicht van een leven waarin de dood is buitengesloten als hoofdzaak zien.


De 5 meest voorkomende thema’s waar mensen spijt van hebben op hun sterfbed.

Bronnie Ware heeft, in haar baan in de palliatieve zorg, naar aanleiding van de verhalen van mensen in de laatste fase in hun leven een destillaat gemaakt van de 5 meest voorkomende “thema’s” waar mensen spijt van hebben:

  1. Had ik maar de moed gehad om een leven te leiden waarin ik trouw was aan mezelf, i.p.v. te voldoen aan de verwachtingen van anderen.

  2. Had ik maar minder hard gewerkt.

  3. Had ik maar de moed gehad om mijn gevoelens te uiten.

  4. Had ik mijn vrienden maar niet uit het oog verloren.

  5. Had ik mezelf maar wat meer geluk gegund.